letwist

Dziś coś naprawdę smakowitego:

kościół Antioch
© Timothy Hursley

W czasach gdy domy buduje się z luksusowych wręcz materiałów, nowoczesne, twórcze, a zarazem surowe dzieła Rural Studio, wykorzystując porzucone opony, drewno i cegły z odzysku, butelki z kolorowego szkła czy gruz, upiększają rolniczy (ang. rural - rolniczy) krajobraz Alabamy. Krajobraz dotychczas dość monotonny - jak twierdzi New York Times. Od początku wieku powstało ponad 60 publikacji dotyczących studia.

Rural Studio to kurs prowadzony na Uniwersytecie w Auburn. Studenci architektury są tam stawiani przed praktycznymi zadaniami. Uczestnicząc w kursie mają zastosować wiedzę zdobytą na studiach w działaniu, uwzględniając społeczność, w której przyszło im się poruszać. Abstrakcyjne idee przekształcane są w skuteczne rozwiązania - swoje plany muszą przecież sami zrealizować (tzn. zbudować dom).

Rural zostało założone w 1993 roku przez Dennisa K. Rutha i, nieżyjącego już lidera grupy, Samuela Mockbee. Za cel postawili oni sobie poprawę warunków życia w biednych, rolniczych rejonach Alabamy i uczenie studentów pracy "uwzględniającej kontekst", wychodzącej z wnętrza środowiska w którym się znaleźli. Według Mockbee'ego Rural Studio to nie tylko kurs dla studentów architektury, ale i swego rodzaju eksperyment społeczny. Powiedział kiedyś:

Studenci, dzięki wyobraźni i wysiłkowi włożonemu w pracę, tworzą coś cudownego, zarówno pod względem architektonicznym, jak i społecznym, politycznym i estetycznym. A kiedy już tego zasmakowali, to zostaje na zawsze.

Lucy's House © Rural Studio

Eksplozję kreatywności ułatwiał Mockbee'emu i jego uczniom brak prawnych ograniczeń dotyczących budowy w hrabstwie Hale, które profesor szczególnie sobie upodobał. Być może dzięki temu powstać mogły takie domy, jak tzw. "dom Lucy", zdominowany przez bordowy schron przeciwko tornadom, w którym zainstalowano pokój dzienny i sypialnię gospodarzy, czy dom państwa Bryant, w którym główną rolę odgrywają wielkie silosy na siano, a frontową werandę osłania wielki akrylowy dach (Bryantom studenci zbudowali i wędzarnię).

Rural Studio powołała jednak do życia nie tylko domy jednorodzinne, ale i budynki służące całej społeczności, takie jak klub w Akron, w którym młodzież może spędzać swój wolny czas (jest tam m.in. sala komputerowa). Mur okalający, znajdującą się za klubem, przestrzeń przeznaczoną do gry na świeżym powietrzu, tworzą impregnowane tekturowe bloki.

Knowledge Cafe, H.E.R.O.
© Timothy Hursley

Bardzo interesująca jest, należąca do Hale Empowerment and Revitalization Organization, Knowledge Café (Kawiarnia wiedzy) w Greensboro. To prosty, prostokątny blok, którego przedniej ściany przedłużeniem są słupy wystające poza obrys budynku, unoszące zawieszone nad wejściem powyginane fragmenty blachy. Ściana przednia i ściana zamykająca Knowledge Café to prawie w całości szkło, dające możliwość popatrzenia "przez" budynek, będący wejściem do kampusu H.E.R.O. W zamierzeniu miał być także pracownią komputerową.

Jednak prawdziwie wielkie wrażenie robi Centrum w miejscowości Mason's Bend, na którego terenie znajduje się między innymi miejsce do spotkań dla mieszkańców oraz kaplica. Bryłę Centrum definiują linie proste i kąty ostre. Dach stworzono z płyt aluminiowych i szyb samochodów GMC z lat 80-tych, przez co budynek jest "otwarty" na niebo i promienie słoneczne. Na zdjęciu widać, że w nocy odwdzięcza się niebu rozświetlając je światłem wydobywającym się przez te same szyby.

Mason's Band Community Center
© Rural Studio

Alabama, za sprawą Rural Studio, weszła również w posiadanie kaplicy o ścianach i dachu z licznych starych opon oraz kościoła, który zastąpił stary, zbyt mały i niewygodny by mógł wciąż z powodzeniem spełniać swoje zadania. Kościół nosi nazwę Antioch, a tym co przyciąga w nim wzrok jest "złamany" wpół dach. Bardzo szerokie okna odsłaniają położony przy kościele cmentarz. Do jego budowy wykorzystano wiele fragmentów poprzednika.

Dla mnie, te niewielkie projekty zawierają w sobie esencję architektury, która nas oczarowuje, inspiruje, a ostatecznie wynosi wyżej naszą profesję. Co jednak ważniejsze, przypominają nam co to znaczy tworzyć amerykańską architekturę pozbawioną pretensjonalności. Przypominają nam, że równie wielki szacunek mogą wzbudzać w nas rzeczy proste, co te skomplikowane, a także że jeśli będziemy uważnymi obserwatorami, umożliwi nam to spojrzenie na esencję przyszłej architektury Ameryki: jej szczodrość. 'Kochaj swojego sąsiada jak siebie samego'.

Na stronach Rural Studio znaleźć można także listę ukończonych domów i innych budynków (obejrzymy tam między innymi Mason's Band Community Center).

Oto garść innych odnośników:

• misja i historia Rural Studio
• książka o Rural Studio (jest też jej druga część)
• Fred A. Bernstein z New York Times opisuje wycieczkę śladem domów Rurala.